Gdy lęk przeradza się w ból: przyczyny, objawy i sposoby radzenia sobie z lękami somatycznymi
Lęki somatyczne mogą przybierać wiele różnych form – od strachu przed pęknięciem narządów wewnętrznych, przez obawę przed zatruciem pokarmowym, bakteriami czy zadławieniem, aż po przewlekłe bóle głowy, mięśni, stawów czy żołądka. Niezależnie od tego, czy są bardzo specyficzne czy bardziej powszechne, mają ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie osoby, która ich doświadcza. Zrozumienie tych lęków jest kluczowym krokiem w kierunku poprawy jakości życia i powrotu do zdrowia.
Leki somatyczne (inaczej somatoformiczne), to grupa zaburzeń psychicznych objawiających się występowaniem fizycznych objawów lub dolegliwości, które nie mają jasno określonej przyczyny. Pacjenci z tego rodzaju zaburzeniami odczuwają dyskomfort fizyczny, który może być przyczyną znacznego pogorszenia jakości życia. W tym artykule przyjrzymy się przyczynom, objawom i metodom leczenia leków somatycznych.
Warto podkreślić, że każdy lęk somatyczny, niezależnie od tego, czy jest uznawany za „dziwaczny” czy nie, dla osoby go doświadczającej staje się realnym przeżyciem.
Symptomy są przez pacjentów postrzegane jako realne – odczuwają lęki na różnym tle, dolegliwości bólowe różnych części ciała, a także inne symptomy, np. świąd skóry. Ich podłożem są jednak czynniki psychologiczne lub mechanizmy obronne – przed podjęciem leczenia wyklucza się bowiem przyczyny organiczne (problemy zdrowotne, które mogłyby być powodem takich objawów).
Wśród przyczyn lęków somatycznych należy wymienić czynniki psychologiczne, do których należą np.: chroniczny stres, lęki, depresja, czy przeżycia traumatyczne. Symptomy choroby i fizyczne dolegliwości w niektórych przypadkach są wyrazem problemów psychicznych.
Za lękami somatycznymi stoją dość często także mechanizmy obronne – dzieje się tak wówczas, kiedy są one wynikiem nieświadomego mechanizmu obronnego pacjenta, który chcąc uchronić się przed niekomfortowym doświadczeniem psychicznym przenosi negatywne emocje na swoje ciało.
Jakie są najczęstsze objawy leków somatycznych?
- Bóle
- Problemy żołądkowo – jelitowe
- Zaburzenia snu
- Zaburzenia neurologiczne
Pacjenci dotknięci zaburzeniami somatycznymi realnie odczuwają bóle głowy, mięśni, stawów, brzucha, a także wielu innych części ciała. Mogą to być także dolegliwości bólowe trudne do zlokalizowania, zmieniające swoje źródło.
Często występują także dolegliwości żołądkowo – jelitowe – pacjenci skarżą się na bóle brzucha, nudności, zaparcia, a także biegunka.
Objawem mogą być także problemy ze snem i koszmary senne.
Wśród zaburzeń o charakterze neurologicznym pacjenci wymieniają często odrętwienia kończyn, mrowienia skóry, zaburzenia równowagi, a nawet widzenia.
Lęki somatyczne częściej dotykają kobiet, a także osób starszych. Najczęściej pojawiają się w przedziale wiekowym 20-40 lat. Nadreprezentację wśród pacjentów mają osoby o niższym statusie socjo-ekonomicznym, słabiej wykształcone. Częściej dotyka ono osób wrażliwych, o niskiej wrażliwości na ból.
Na pojawienie się zaburzenia mają wpływ czynniki psychologiczne: silny stres, ciężka choroba, zaburzenia psychiczne. Przyczyna może tkwić także w traumatycznych przeżyciach z dzieciństwa.
Skuteczną metodą leczenia lęków somatycznych jest psychoterapia – poznawczo-behawioralna, oparta na uważności (mindfilness), a także terapia akceptacji i zaangażowania. Pomocne są także techniki relaksacyjne mięśni oraz ćwiczenia oddechowe.
Ważnym elementem leczenia jest także psychoedukacja pacjenta – należy zwrócić jego uwagę na psychologiczne podłoże schorzenia, uświadamiać mu, w jaki sposób działa ludzki organizm i skąd mogą brać się dolegliwości bólowe.
Niekiedy niezbędne jest wdrożenie leczenia farmakologicznego, w szczególności w sytuacji, gdy objawy są przewlekłe i bardzo uciążliwe lub gdy niemożliwe jest podjęcie psychoterapii.
